Предлагаем вашему вниманию Мониторинг цифровых прав в Казахстане за август 25 – январь 26 года, который помогает понять, как соблюдаются эти права, где возникают риски и какие проблемы требуют внимания. Мы будем регулярно информировать вас об онлайн-инцидентах, кибер-атаках, утечках персональных данных, чтобы цифровая среда становилась более безопасной, открытой и доступной для всех граждан. Мониторинг состоит из нескольких тематических разделов, доступен на двух языках на ресурсах Правового медиа-центра.
1. Свобода выражения мнения и доступ к информации
Токаев высказался о провокационных материалах в соцсетях
26 сентября президент Казахстана Касым-Жомарт Токаев заявил, что в соцсетях распространяются дезинформация и провокации: "Сейчас стало много людей, которые через социальные сети поучают других. Немало среди них тех, кто распространяет дезинформацию и вводит общество в заблуждение. Оказавшись под негативным влиянием таких несознательных, руководствующихся корыстными интересами лиц, некоторые молодые люди публикуют в интернете разного рода сплетни или провокационные материалы, сеющие раздор в обществе”.
Токаев подчеркнул, что специалисты и эксперты должны объяснять обществу важные вопросы, помогать молодежи отличать достоверную информацию от провокаций и формировать взвешенное общественное мнение.
В Казахстане появился центр по борьбе с дезинформацией
Его создали в структуре Службы центральных коммуникаций (СЦК). В задачи центра входит выявление и опровержение недостоверной информации, обеспечение граждан объективными, проверенными данными по значимым темам, развитие культуры ответственного потребления информации. Организация будет “публиковать регулярные обзоры фейков, кейсы манипуляций, а также давать экспертные разъяснения по резонансным информационным темам”.
Минкульт объяснил блокировку издания «Республика» решением суда 2012 года
Министерство культуры и информации пояснило, что блокировка сайта оппозиционного издания «Республика» продолжается на основании решения суда десятилетней давности, которым было запрещено распространение ряда газет и интернет-ресурсов, признанных единым СМИ. Ситуация показывает, как старые судебные акты продолжают влиять на свободу выражения мнения и доступ к альтернативной информации в 2025 году.
Блокировки издания продолжаются в течение последних месяцев и носят регулярный характер.
В Instagram'е удалены аккаунты двух казахстанских журналистов
В Instagram удалены аккаунты журналистов Вадима Борейко и Асхата Ниязова - оба ранее уже сталкивались с атаками на свои страницы. Борейко считает это целенаправленным давлением на его контент и напоминает о давних попытках властей влиять на соцсети. Параллельно взломан аккаунт активиста Санжара Бокаева, а другие журналисты, включая Лукпана Ахмедьярова, также периодически сообщают о блокировках своих страниц и каналов.
Аккаунт журналиста Ахмедьярова удален после публикации о давлении со стороны Минобороны
Аккаунт журналиста Лукпана Ахмедьярова в Facebook был удалён вскоре после его публикации о давлении со стороны Минобороны: перед выходом его документального фильма о гибели солдат ему позвонил знакомый из военного ведомства и передал предупреждение «не раскачивать тему армии». Ахмедьяров отметил, что после выхода фильма в обсуждениях появились комментарии, которые, по его словам, выглядят как участие представителей оборонного ведомства под видом обычных пользователей. https://exclusive.kz/posle-publikacii-o-davlenii-so-storony-minoborony-udalen-akkaunt-zhurnalista-ahmedjarova/
Сайт Factcheck.kz оказался частично недоступен в России
В январе читатели из России сообщили о проблемах с доступом к сайту Factcheck.kz, которые, по их словам, начались ещё в середине декабря. Проверка показала ограничения у ряда популярных провайдеров, однако полной блокировки нет, и
сведений о ней в реестрах Роскомнадзора не обнаружено. Причины неизвестны; из РФ сайт сейчас доступен через VPN.
https://factcheck.kz/novosti/sayt-factcheck-kz-okazalsya-chastichno-nedostupen-v-rossii/
Сайт издания «Власть» на протяжении четырёх недель подвергается DDoS-атакам
Редакция «Власти» 10 декабря сообщила о том, что сайт интернет-журнала работает с перебоями из-за массированной DDoS-атаки. По данным издания, предыдущая массированная атака была 2 декабря, а в целом же атаки продолжаются уже четвёртую неделю. Днём ранее и ночью 10 декабря DDoS-атаке также подвергся сайт Kursiv.media. Как пишет издание, атака шла из США и Вьетнама. Боты сгенерировали суммарно более 1 млн запросов к серверу, создали нагрузку на систему управления базами данных и замедлили работу сайта.
Аккаунт издания “Уральская неделя” заблокирован в Instagram
О блокировке сообщила редакция медиа 27 ноября: “Наш аккаунт @uralsk_week в Инстаграмм вчера, 27 ноября, был заблокирован из-за действий злоумышленников. Нам очень хочется думать, что мы не стали объектом нового способа репрессий со стороны властей. К сожалению, в последнее время в стране стали частыми блокировки акаунтов независимых журналистов, гражданских активистом и СМИ в социальных сетях”. Журналисты призвали читателей подписаться на резервный аккаунт @uralsk_week_media.
2. Защита персональных данных
Киберугроза: почему произошла утечка персональных данных казахстанцев и как их защитить
В Казахстане произошла утечка данных 16 млн граждан, включая ИИН и номера телефонов. Госорганы заявили, что взлома их систем не было, а источник проблемы - частный сектор с низким уровнем защиты. Эксперты считают, что слабые штрафы не стимулируют компании беречь данные, поэтому предлагают ввести «оборотные штрафы» и компенсации пострадавшим. Утечки уже активно используются мошенниками, а государство усиливает контроль и законы, y и советует гражданам соблюдать цифровую гигиену.
Минцифры объяснило утечку данных 16 млн казахстанцев и «мертвые» стартапы на 3 млрд
МЦРИАП РК в ответе на депутатский запрос заявило, что июньская утечка данных 16 млн казахстанцев была не взломом, а «повторным попаданием» старых баз, и готовит поправки о киберстраховании, биометрии и курсах кибергигиены. При этом выявлены многомиллиардные траты на бесперспективные техноцентры и стартапы, сотни ИТ-систем без документации, а также новые крупные проекты: «Безопасный город» в Павлодаре за 9,2 млрд тенге и закупка серверов для Smart Data Finance на 34 млрд.
Токаев поручил госорганам перейти на национальный мессенджер для защиты персональных данных граждан
Президент Касым-Жомарт Токаев поручил разработать закон об искусственном интеллекте и перевести все цифровые проекты на национальную платформу QazTech с 2026 года, но особый акцент сделал на защищённых коммуникациях: он потребовал перевести государственные и служебные переписки на казахстанский мессенджер Aitu, чтобы исключить использование иностранных сервисов при передаче ИИН, медицинских данных и другой чувствительной информации. По его словам, Aitu способен обеспечить нужный уровень безопасности, а правительству поручено проработать переход всех коммуникаций с персональными данными на эту платформу.
Команда ЦАРКА представила решения в сфере кибербезопасности
В Министерстве цифрового развития, инноваций и аэрокосмической промышленности Казахстана прошёл Demo Day, посвящённый киберугрозам и кибербезопасности. Центр анализа и расследования кибератак (ЦАРКА) представил собственные решения в сфере информационной безопасности. Об этом сообщает пресс-служба Минцифры. https://factcheck.kz/novosti/komanda-tsarka-predstavila-resheniya-v-sfere-kiberbezopasnosti/?utm_source=chatgpt.com
Защита персональных данных: правонарушений стало больше на 18%
За январь–июль текущего года в РК зарегистрировали 58 уголовных правонарушений в сфере неприкосновенности частной жизни и законодательства о персональных данных и их защите — на 18,4% больше, чем за аналогичный период 2024-го. https://dknews.kz/ru/v-strane/366919-zashchita-personalnyh-dannyh-pravonarusheniy-stalo
Данные тысяч казахстанских школьников оказались в открытом доступе
В сети оказались данные как минимум тысяч пользователей электронного дневника Kundelik, аналога российской системы «Дневник.ру». Утечка содержит ФИО ученика, дату рождения, учебное заведение и класс, в котором обучается ребенок. Эта информация появилась на агрегаторах утечек в начале декабря. Указано, что данные актуальны на сентябрь текущего года, что говорит о том, что сама утечка произошла сравнительно недавно. https://exclusive.kz/dannye-tysjach-kazahstanskih-shkolnikov-okazalis-v-otkrytom-dostupe/
Уголовную ответственность за массовую утечку персональных данных хотят ввести в Казахстане
В Казахстане предлагают ужесточить ответственность за нарушения в сфере персональных данных: планируется в несколько раз увеличить административные штрафы за несоблюдение требований по защите информации — до 5000 МРП, а также ввести уголовную ответственность за массовые утечки персональных данных, подчеркивая, что цифровая трансформация не должна происходить в ущерб безопасности граждан и что за безответственное обращение с личной информацией должно следовать наказание по закону.
3. Кибербезопасность и инфраструктура
В Казахстане появилось министерство искусственного интеллекта
Министерство цифрового развития, инноваций и аэрокосмической промышленности преобразовано в министерство искусственного интеллекта и цифрового развития с передачей функций и полномочий по инновационной деятельности в министерство науки и высшего образования. Указ об этом подписал президент Токаев 18 сентября.
Взломы, вирусы, утечка данных: в Казахстане почти вдвое выросло количество киберпреступлений
В Казахстане почти вдвое выросло число киберпреступлений в сфере информатизации и связи: за январь–октябрь 2025 года зарегистрировано 201 уголовное правонарушение (+86,1% к аналогичному периоду 2024-го). Чаще всего фиксируют уничтожение/модификацию информации, неправомерный доступ и распространение вредоносных программ; лидируют по количеству дел Алматы и Астана. На фоне роста атак увеличился и ущерб — до 16,4 млрд тенге (в 29,2 раза больше, чем годом ранее), при этом почти весь урон пришёлся на государственные органы; Казахстан также подписал Конвенцию ООН против киберпреступности для усиления международного сотрудничества.
КНБ отразил 86,3 млн кибератак и 2156 DDoS-атак на ресурсы госорганов
КазТАГ со ссылкой на председателя КНБ сообщает, что только за 2023 год на ресурсы госорганов было совершено более 86 миллионов кибератак и свыше двух тысяч DDoS-атак. Власти заявляют об успешном отражении угроз, но такие цифры показывают постоянное давление на государственную ИТ-инфраструктуру и необходимость развивать системы мониторинга и защиты. https://kaztag.kz/ru/news/knb-rk-otrazil-86-3-mln-kiberatak-i-2156-ddos-atak-na-resursy-gosorganov
Google и Apple сообщили о попытках киберслежки за пользователями в странах Центральной Азии
Apple и Google предупредили пользователей в Казахстане, Узбекистане и Таджикистане о риске целевых хакерских атак со стороны государственных структур: Apple 2 декабря разослала уведомления без раскрытия деталей, отметив масштаб кампании в более чем 150 странах, а Google днем ранее сообщила о сотнях попыток взлома с использованием шпионского ПО Intellexa Predator, затронувших аккаунты в ряде государств, включая страны Центральной Азии; Intellexa, разработчик под санкциями США, по данным Google, продолжает обходить ограничения, а её технологии ранее фигурировали в расследованиях и применялись для слежки за чиновниками, оппозицией и активистами; эксперты рекомендуют быть осторожнее с ссылками, файлами и рекламой из неизвестных источников. https://rus.azattyq.org/a/google-i-apple-soobschili-o-popytkah-kiberslezhki-za-polzovatelyami-v-stranah-tsentralnoy-azii/33618036.html
МВД Казахстана создало рабочую группу для борьбы с сайтом Kyzdar.net
Портал Kyzdar.net уже два года пытаются закрыть правоохранительные органы Казахстана. В 2023 году задержали администраторов и изъяли имущество, возбуждено дело по статье 309 УК. Доход ресурса оценивался в миллионы тенге в день. Однако сайт регулярно возрождается под новыми доменами. В 2024 году система «Кибернадзор» выявила сотни ссылок на его зеркала. В 2025-м портал продолжает работать, а МВД заявляет, что окончательно закрыть его пока не удается, лишь блокировать новые адреса.
4. Правовое регулирование
Как в Казахстане ограничивается свобода выражения онлайн
Согласно отчету неправительственной организации Freedom House, ситуация со свободой интернета во всём мире ухудшается 15-й год подряд. В Казахстане обстановка мало чем отличается от глобального тренда. Редакция Factcheck.kz разбирается, как в Казахстане ограничивается свобода выражения в Сети, и где проходит граница между ограничением и регулированием. https://factcheck.kz/cifrovye-prava/kak-v-kazahstane-ogranichivaetsya-svoboda-vyrazheniya-onlayn/
В Казахстане вводят наказание за дипфейки и отсутствие маркировки “сделано ИИ”
С 18 января 2026 года в Казахстане вступит в силу пакет законов об ИИ (подписан 17 ноября 2025), который вводит обязанность маркировать контент и продукты, созданные с использованием систем искусственного интеллекта. За отсутствие информирования/маркировки предусмотрены штрафы по новой статье КоАП 641-1: от 15 МРП для физлиц до 100 МРП для крупного бизнеса, а также ответственность за отсутствие управления рисками у систем “высокой степени риска”.
Параллельно поправки затрагивают закон “О масс-медиа”: публикация материалов, созданных с ИИ, допускается только при соблюдении правил информирования. https://www.zakon.kz/pravo/6498326-v-kazakhstane-vvodyat-nakazanie-za-dipfeyki-i-otsutstvie-markirovki-sdelano-ii.html
Автоматически выявлять дипфейки планируется в Казахстане, сообщил вице-министр культуры и информации Евгений Кочетов.
В Казахстане разрабатывают ИИ-систему для выявления дипфейков. Сейчас работает платформа «МЕРГЕН», которая уже заблокировала свыше 5000 ресурсов наркоторговцев. Новая LLM-модель будет обучена распознавать фейки и дипфейки. По словам вице-министра Евгения Кочетова, случайных блокировок не ожидается, так как решение принимают специалисты. Обучение системы займет несколько месяцев.
https://kaztag.kz/ru/news/avtomaticheski-vyyavlyat-dipfeyki-sobirayutsya-v-kazakhstane
В Казахстане принят закон об искусственном интеллекте
Законопроект направлен на установление единой правовой базы использования технологий (систем) искусственного интеллекта. Проект закона состоит из семи глав и 28 статей, которые направлены на правовое и организационное регулирование, обеспечение прозрачности и безопасности в сфере искусственного интеллекта; определение особенностей использования технологий искусственного интеллекта государственными органами и квазигосударственными организациями; расширение компетенций правительства Республики Казахстан в формировании государственной политики в сфере искусственного интеллекта; уточнение прав и обязанностей субъектов отношений в сфере искусственного интеллекта. Закон подписан 17 ноября 2025 года и вступает в силу 18 января 2026 года.
Закон есть, платформы нет: почему в Казахстане задерживается запуск медиасистемы
В Казахстане с 2024 года действует закон «О масс-медиа», однако его ключевой элемент - единая медиаплатформа, через которую должны выдаваться аккредитации и распределяться гранты, - до сих пор не запущен. Причина - отсутствие финансирования. Пока власти обещают «проработать вопрос», эксперты сомневаются в эффективности системы и указывают на нерешённые проблемы прозрачности в госинформполитике. Министр информации Аида Балаева, напротив, уверена, что закон стал шагом вперёд для медиаотрасли. https://exclusive.kz/zakon-est-platformy-net-pochemu-v-kazahstane-zaderzhivaetsja-zapusk-mediasistemy/
Казахстан ужесточает контроль в соцсетях – объясняем по пунктам, что вводит новый законопроект
Казахстан готовит жёсткие новые правила для соцсетей и онлайн-платформ. Компании вроде Meta и Google могут обязать открыть офисы в стране и быстро удалять «незаконный» контент. Детям до 16 лет хотят запретить регистрацию в соцсетях, а анонимных авторов с более чем 5 тысячами подписчиков — заставить раскрывать личность. Планируется штрафовать за мат, оскорбления и публикацию чужих фото без согласия. Онлайн-кинотеатры могут начать лицензировать и контролировать их контент. Эксперты предупреждают: это может привести к цензуре, уходу крупных платформ и ограничению свободы в интернете. Власти утверждают, что меры нужны для борьбы с опасным контентом. https://bes.media/news/kazahstan-uzhestochaet-kontrol-v-sotssetyah-obyasnyaem-po-punktam-chto-vvodit-noviy-zakonoproekt/
В Казахстане приняли закон о запрете «пропаганды ЛГБТ»
Документ вносит поправки в девять законов, в три из них включены пункты о соответствующем запрете. Ответственность предусмотрена за размещение и распространение противоправного контента с признаками "пропаганды ЛГБТ" в СМИ и соцсетях. За нарушение предписывается штраф в размере 20 минимальных расчетных показателей (86 500 тенге, свыше 146 евро). При повторном нарушении предусмотрено либо увеличение штрафа, либо административный арест на срок до 10 суток.
https://www.dw.com/ru/v-kazahstane-odobrili-zakon-o-zaprete-propagandy-lgbt/a-75343438
В проекте новой Конституции Казахстана предлагают расширить основания для ограничения свободы слова и мирных собраний
В проекте новой Конституции Казахстана обсуждаются поправки, предусматривающие дополнительные ограничения свободы слова и права на мирные собрания: предлагается закрепить, что выражение мнений не должно затрагивать честь, достоинство и репутацию человека, духовно-нравственные ценности и общественный порядок, расширить запреты на пропаганду насилия, войны и розни, а также дополнить основания, по которым могут ограничиваться митинги, защитой конституционного строя и национальной безопасности, одновременно подчеркивая сохранение конституционного запрета цензуры.
5. Судебные прецеденты
Конституционный суд должен ответить, законно ли отключают интернет в Казахстане
Команда Евразийского Цифрового Фонда подала обращение в Конституционный суд, оспаривая статью 41-1 Закона «О связи», которая, по мнению экспертов, позволяет массово отключать интернет без прозрачных процедур и судебного контроля, нарушая конституционные права на доступ к информации и свободу выражения мнений. После анализа судебной практики и консультаций с правозащитниками Фонд просит суд проверить конституционность этой нормы и её соответствие принципу соразмерности.
В Алматы задержали блогера и журналиста Мирболата Мырзатайулы по делу о разжигании национальной розни
В Алматы задержали блогера и журналиста Мирболата Мырзатайулы по делу о разжигании социальной, национальной или религиозной розни (статья 174 УК). Об этом сообщает Азаттык (Казахская редакция РСЕ/РС).
Баннерная демократия: как Сенат загнал журналистов в резервацию
В казахстанском Сенате ввели новые правила игры для журналистов — теперь комментарии можно записывать только у специальных баннеров. Депутаты бегут к лифтам, пресс-служба играет в охрану, а общество остается без ответов на неудобные вопросы.
Sotreport.kz выиграл дело о защите деловой репутации
Суд в Астане отказал ТОО «СпецТрейдТМ» в требованиях признать публикацию от 27 января 2025 года недостоверной, удалить материал и взыскать почти 59 млн тенге. Суд установил, что сведения в статье подтверждаются документами; решение пока не вступило в силу.
Правозащитника оштрафовали за распространение ложной информации в соцсетях
Акимат Павлодара подал в полицию заявление на правозащитника Евгения Хабарова из-за сторис в Instagram, где он ошибочно указал неверную причину отказа в проведении митинга; хотя Хабаров сразу исправил ошибку, акимат обвинил его в распространении ложной информации, «подрывающей имидж госоргана». Полиция составила протокол по статье 456-2 часть 3 КоАП, штраф по которой составляет 78 640 тенге, при этом к делу сначала приложили только первую сторис, а исправление добавили позже. Фонд Tauan отмечает, что отказ акимата был неясным, а сам Хабаров ранее сталкивался с давлением со стороны чиновников и полиции. Суд назначен на 1 декабря
На главного редактора издания «Орда» Гульнару Бажкенову заведены несколько уголовных дел
Полиция Алматы заявляет, что расследует публикации, в которых, по их мнению, были распространены заведомо ложные сведения — о задержании сотрудника органов за взятку и о деталях имущественного спора, что, как утверждается, нанесло ущерб деловой репутации заявителей; по месту жительства и работы Бажкеновой идут обыски, изымаются устройства и материалы, а также проверяются другие её публикации прошлых лет, следствие продолжается.
https://kaztag.kz/ru/news/srazu-neskolko-ugolovnykh-del-zaveli-na-bazhkenovu-vedutsya-obyski
На руководителей КазТАГ возбуждено уголовное дело
В отношении руководителей КазТАГ Асета Матаева и Амира Касенова возбуждено уголовное дело по заявлению Freedom Finance, при этом, по словам адвокатов, следствие допустило грубые нарушения: признало их подозреваемыми без участия, скрывало дело и экспертизы, а сам следователь признал, что действует по указанию руководства; КазТАГ считает это давлением перед выборами и опубликовал разговор о схемах вывода миллионов долларов и обхода санкций через Freedom Finance, направив материалы в посольства и госорганы, при этом Матаев и Касенов вызваны на допрос 9 декабря.
https://kaztag.kz/ru/news/na-rukovoditeley-kaztag-vozbuzhdeno-ugolovnoe-delo
Суд прекратил административное дело в отношении журналиста Кирилла Павлова
Суд прекратил административное дело в отношении журналиста Кирилла Павлова по публикации о закупке дронов Министерством сельского хозяйства из-за истечения сроков давности. Дело было инициировано ТОО Sunkar Eavision International, несмотря на то что в материале дословно цитировался официальный приказ с сайта госзакупок, а представители министерства подтвердили корректность цитирования; протокол был составлен с опозданием и оформлен на Павлова как на физическое лицо. О решении суда журналист сообщил в соцсетях, поблагодарив правозащитников, коллег и Правовой медиа-центр, сообщает Exclusive.kz.
https://exclusive.kz/sud-prekratil-administrativnoe-delo-v-otnoshenii-zhurnalista-kirilla-pavlova/
Новый уровень давления на СМИ в РК: условный срок за публикацию с сайта суда
Суд в Казахстане приговорил журналиста Олега Гусева к условному сроку и запретил ему заниматься профессией на три года из-за публикации о конфликте вокруг рынка «Кенжехан», сочтя использование открытых данных незаконным, что вызвало резкую критику со стороны экспертов, которые считают приговор несоразмерным и опасным прецедентом, усиливающим давление на журналистов и риск самоцензуры в медиасреде.
Суд признал решение МИД в отказе в аккредитации радио Азаттык законным
14 января апелляционная коллегия административного суда Астаны оставила в силе решение первой инстанции, признав законным отказ МИД Казахстана в аккредитации семи журналистам «Радио Азаттык». Это произошло несмотря на доводы защиты о том, что министерство само затянуло рассмотрение заявок, создав ситуацию, при которой журналистов сначала фактически вынудили работать без аккредитации, а затем использовали это как основание для отказа. На заседании также отмечалось, что все корреспонденты являются гражданами Казахстана, «Радио Азаттык» официально зарегистрировано и аккредитовано в стране с 1993 года, а международные организации расценили действия властей как давление на независимые СМИ, при этом в день оглашения решения МИД продлил аккредитацию другим 11 журналистам издания на шесть месяцев, тогда как дела еще девяти корреспондентов продолжают рассматриваться в судах. https://www.azattyq.org/a/azattyq-tilshilerinin-akkreditatsiyasy-isi-boiynsha-sot-apellyatsiya-sheshimi-bugin-shygady-/33647652.html
Қазақстандағы цифрлық құқықтардың сақталу деңгейін түсінуге көмектесетін Цифрлық құқықтар мониторингін назарларыңызға ұсынамыз. Бұл мониторинг цифрлық құқықтардың қалай жүзеге асырылып жатқанын, қандай қауіп-қатерлер бар екенін және қандай мәселелер ерекше назар аударуды қажет ететінін анықтауға бағытталған. Біз онлайн-инциденттер, кибершабуылдар, жеке деректердің таралуы туралы ақпаратты тұрақты түрде жариялап отырамыз. Мұның барлығы цифрлық ортаның барлық азаматтар үшін қауіпсіз, ашық әрі қолжетімді болуына ықпал етеді. Мониторинг бірнеше тақырыптық бөлімнен тұрады және Құқықтық медиа-орталықтың ресурстарында екі тілде қолжетімді.
1. Пікір білдіру еркіндігі және ақпаратқа қол жеткізу
Тоқаев әлеуметтік желілердегі арандатушылық материалдар туралы пікір білдірді
26 қыркүйекте Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев әлеуметтік желілерде дезинформация мен арандатушылық сипаттағы ақпараттардың таралып жатқанын айтты:
«Қазір әлеуметтік желілер арқылы өзгелерге ақыл айтатын адамдар көбейіп кетті. Олардың арасында дезинформация таратып, қоғамды адастырып жүргендер де аз емес. Осындай санасыз, жеке мүддесін көздейтін адамдардың теріс ықпалына түскен кейбір жастар интернетте түрлі өсек-аяңды немесе қоғамда алауыздық туғызатын арандатушылық материалдарды жариялап жүр», — деді ол.
Тоқаев мамандар мен сарапшылар қоғамға маңызды мәселелерді түсіндіріп, жастарға шынайы ақпаратты арандатушылықтан ажырата білуге көмектесуі, сондай-ақ салмақты қоғамдық пікір қалыптастыруға үлес қосуы тиіс екенін атап өтті.
Қазақстанда дезинформациямен күрес орталығы құрылды
Орталық Орталық коммуникациялар қызметінің (ОКҚ) құрылымында ашылды. Оның міндеттеріне жалған ақпаратты анықтау және жоққа шығару, азаматтарды маңызды тақырыптар бойынша объективті әрі тексерілген деректермен қамтамасыз ету, сондай-ақ ақпаратты жауапкершілікпен тұтыну мәдениетін дамыту кіреді. Ұйым жалған ақпараттарға қатысты тұрақты шолуларды, манипуляция кейстерін жариялап, қоғамдық резонанс тудырған ақпараттық тақырыптар бойынша сараптамалық түсіндірмелер беретін болады.
Мәдениет және ақпарат министрлігі «Республика» басылымының бұғатталуын 2012 жылғы сот шешімімен түсіндірді
Мәдениет және ақпарат министрлігі оппозициялық «Республика» басылымының сайты он жыл бұрын қабылданған сот шешіміне сәйкес бұғатталып отырғанын мәлімдеді. Аталған шешіммен біртұтас БАҚ деп танылған бірқатар газеттер мен интернет-ресурстардың таралуына тыйым салынған. Бұл жағдай 2025 жылы да ескі сот актілерінің пікір білдіру еркіндігіне және баламалы ақпаратқа қол жеткізуге әсер етіп отырғанын көрсетеді.
Соңғы айларда басылымды бұғаттау жалғасып, жүйелі сипатқа ие болып отыр.
Instagram желісінде қазақстандық екі журналистің аккаунты өшірілді
Instagram желісінде журналистер Вадим Борейко мен Асхат Ниязовтың аккаунттары жойылды — екеуі де бұған дейін өз парақшаларына жасалған шабуылдарға тап болған. Борейко мұны өз контентіне бағытталған әдейі қысым деп бағалап, биліктің әлеуметтік желілерге ықпал етуге бұрыннан келе жатқан әрекеттерін еске салды.
Сонымен қатар белсенді Санжар Бокаевтың аккаунты бұзылған. Ал басқа журналистер, соның ішінде Лұқпан Ахмедьяров та, өз парақшалары мен арналарын мерзімді түрде бұғаттау жағдайлары туралы хабарлап келеді.
Журналист Ахмедьяровтың аккаунты Қорғаныс министрлігінің қысымы туралы жарияланымнан кейін өшірілді
Журналист Лұқпан Ахмедьяровтың Facebook-тағы аккаунты Қорғаныс министрлігінің тарапынан қысым болғаны жөніндегі жазбасынан кейін көп ұзамай жойылды. Оның айтуынша, сарбаздардың қаза табуы туралы деректі фильмі жарыққа шығар алдында әскери ведомствода қызмет ететін танысы хабарласып, «әскер тақырыбын қозғай бермеу» жөнінде ескерту жасаған. Ахмедьяров фильм жарияланғаннан кейін талқылау барысында пайда болған кейбір пікірлердің Қорғаныс министрлігі өкілдерінің қарапайым қолданушы ретінде жазған пікірлеріне ұқсайтынын атап өтті.
Factcheck.kz сайты Ресейде ішінара қолжетімсіз болды
Қаңтар айында Ресейдегі оқырмандар Factcheck.kz сайтына кіруде қиындықтар туындағанын хабарлады. Олардың айтуынша, бұл мәселелер желтоқсан айының ортасынан бастап байқалған. Тексеру нәтижесінде бірқатар танымал провайдерлер тарапынан шектеулер бар екені анықталды, алайда сайт толық бұғатталмаған және Роскомнадзор тізілімдерінде бұғаттау туралы мәліметтер жоқ. Шектеулердің себептері әзірге белгісіз; қазіргі уақытта сайт Ресей аумағында VPN арқылы қолжетімді.
https://factcheck.kz/novosti/sayt-factcheck-kz-okazalsya-chastichno-nedostupen-v-rossii/
«Власть» басылымының сайты төрт апта бойы DDoS-шабуылдарға ұшырап отыр
«Власть» редакциясы 10 желтоқсанда интернет-журналдың сайты күшті DDoS-шабуылдан туындаған ақауларға байланысты жұмыс істеп жатқанын хабарлады. Басылым мәліметінше, алдыңғы ірі шабуыл 2 желтоқсанда болған, ал шабуылдар жалпы төртінші аптаға жалғасып отыр. Сонымен қатар, 10 желтоқсан күні күндіз және түнде Kursiv.media сайты да DDoS-шабуылға ұшыраған. Басылым жазғандай, шабуыл АҚШ пен Вьетнамнан жүргізілген. Боттар серверге жалпы 1 млн-нан астам сұраныс жасап, деректер базасын басқару жүйесіне жүктеме тудырып, сайттың жұмысын бәсеңдеткен.
«Уральская неделя» басылымының Instagram аккаунты бұғатталды
Медиа редакциясы 27 қарашада аккаунттың бұғатталғанын хабарлады: «Біздің Instagram-дағы @uralsk_week_media аккаунтымыз кеше, 27 қарашада, зұлым ниеттегі тұлғалардың әрекеті нәтижесінде бұғатталды. Біз бұл әрекет биліктің жаңа репрессиялық әдісіне ұшырамағанымызды қалап, ойлаймыз. Өкінішке қарай, соңғы уақытта елде тәуелсіз журналистердің, азаматтық белсенділердің және БАҚ-тың әлеуметтік желідегі аккаунттары жиі бұғатталуда». Журналистер оқырмандарды резервтік аккаунт @uralsk_week_media-ға жазылуға шақырды.
2. Жеке деректерді қорғау
Киберқауіп: Қазақстандықтардың жеке деректері қалай жария болды және оларды қалай қорғауға болады
Қазақстанда 16 миллион азаматтың жеке деректері, соның ішінде ЖСН мен телефон нөмірлері, жария болды. Мемлекеттік органдар жүйелерінің бұзылмағанын хабарлады, ал мәселенің көзі — қорғаныс деңгейі төмен жеке сектор. Сарапшылар компанияларды деректерді қорғауға ынталандырмайтын әлсіз айыппұлдар бұл жағдайға себеп болып отыр деп есептейді, сондықтан «айналымдық айыппұлдар» енгізу және зардап шеккендерге өтемақы төлеу ұсынылады. Деректердің жариялануы қазір алаяқтар тарапынан белсенді түрде пайдаланылады, ал мемлекет бақылауды күшейтіп, заңдарды жетілдіруде, сондай-ақ азаматтарға цифрлық гигиенаны сақтауды ұсынады.
Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі Қазақстандағы 16 миллион адамның деректерінің жария болуын және 3 млрд теңге «тұрғынсыз» стартаптарды түсіндірді
Қазақстан Республикасы МЦРИАП депутаттық сауалға берген жауабында маусым айындағы 16 миллион адамның деректерінің жария болуы бұзылу емес, ескі базалардың «қайта таралуы» екенін хабарлады. Сонымен қатар, киберсақтандыру, биометрия және кибергигиена курстарына қатысты түзетулер әзірленуде. Сараптау кезінде перспективасыз техноорталықтарға және стартаптарға миллиардтаған теңге жұмсалғаны, жүздеген ИТ-жүйелердің құжаттамасы жоқтығы анықталды. Алайда жаңа ірі жобалар да іске қосылуда: Павлодардағы «Қауіпсіз қала» жобасына 9,2 млрд теңге бөлінген және Smart Data Finance үшін серверлерді сатып алу 34 млрд теңгеге жоспарланған.
Тоқаев мемлекеттік органдарға азаматтардың жеке деректерін қорғау үшін ұлттық мессенджерге көшуге тапсырма берді
Президент Қасым-Жомарт Тоқаев жасанды интеллект туралы заң әзірлеуді және 2026 жылдан бастап барлық цифрлық жобаларды QazTech ұлттық платформасына көшіруді тапсырды, алайда ерекше назарды қорғалған байланыстарға аударды. Ол мемлекеттік және қызметтік хат-хабарларды Қазақстандық Aitu мессенджеріне көшіруді талап етті, бұл ЖСН, медициналық деректер және басқа да құпия ақпараттарды тасымалдау кезінде шетелдік сервистерді қолдануды болдырмауға бағытталған. Тоқаевтың айтуынша, Aitu қажетті қауіпсіздік деңгейін қамтамасыз ете алады, ал үкіметке барлық жеке деректермен байланыстарды осы платформаға көшіруді ұйымдастыру тапсырылды.
ЦАРКА командасы киберқауіпсіздік саласындағы шешімдерін ұсынды
Қазақстанның Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігінде киберқауіптер мен киберқауіпсіздікке арналған Demo Day өтті. Кибершабуылдарды талдау және тергеу орталығы (ЦАРКА) ақпараттық қауіпсіздік саласындағы өз шешімдерін таныстырды. Бұл туралы Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігінің баспасөз қызметі хабарлады.
Жеке деректерді қорғау: құқық бұзушылықтар 18%-ға артты
Ағымдағы жылдың қаңтар-шілде айларында ҚР-да жеке өмірге қол сұғылмаушылық және жеке деректерді қорғау заңнамасы саласындағы 58 қылмыстық құқық бұзушылық тіркелді — бұл 2024 жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 18,4%-ға көп.
https://dknews.kz/ru/v-strane/366919-zashchita-personalnyh-dannyh-pravonarusheniy-stalo
Мыңдаған қазақстандық мектеп оқушыларының деректері ашық қолжетімді болды
Желіден электрондық күнделік Kundelik қолданушыларының, ресейлік «Дневник.ру» жүйесіне аналог, кем дегенде мыңдаған деректері табылды. Жауап берілген деректерге оқушының толық аты-жөні, туған күні, оқу орны және оқитын сыныбы кіреді. Бұл ақпарат желтоқсанның басында деректердің жариялану агрегаторларында пайда болды. Деректер ағымдағы жылдың қыркүйегіндегі болып көрсетілген, бұл деректердің жариялануы салыстырмалы түрде жақында болғанын білдіреді.
https://exclusive.kz/dannye-tysjach-kazahstanskih-shkolnikov-okazalis-v-otkrytom-dostupe/
Қазақстанда жеке деректердің жаппай жариялануына қатысты қылмыстық жауапкершілік енгізілмек
Қазақстанда жеке деректерді қорғау саласындағы бұзушылықтар үшін жауапкершілікті күшейту ұсынылады: ақпаратты қорғау талаптарын орындамағаны үшін әкімшілік айыппұл бірнеше есе көбейтіліп, 5000 АЕК-ке дейін жеткізілмек. Сонымен қатар, жеке деректердің жаппай жариялануына қатысты қылмыстық жауапкершілік енгізу көзделуде. Бұл цифрлық трансформация азаматтардың қауіпсіздігіне зиян келтірмеуі тиіс екенін және жеке ақпаратты жауапсыз пайдалану заңға сәйкес жазалануы керектігін атап көрсетеді.
3. Киберқауіпсіздік және инфрақұрылым
Қазақстанда Жасанды интеллект министрлігі құрылды
Цифрлық даму, инновациялар және аэроғарыш өнеркәсібі министрлігі Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігіне қайта құрылып, инновациялық қызметке қатысты функциялар мен өкілеттіктер Ғылым және жоғары білім министрлігіне берілді. Бұл туралы Жарлыққа президент Тоқаев 18 қыркүйекте қол қойды.
Қазақcтанда киберқылмыстар саны дерлік екі есе өсті: бұзулар, вирустар, деректердің жариялануы
Қазақстанда ақпараттандыру және байланыс саласындағы киберқылмыстар саны дерлік екі есе өсті: 2025 жылдың қаңтар-қазан айларында 201 қылмыстық құқық бұзушылық тіркелді (+86,1% 2024 жылдың осы кезеңімен салыстырғанда).
Көбінесе ақпаратты жою/өзгерту, заңсыз кіру және зиянды бағдарламаларды тарату фактілері тіркеледі; істер саны бойынша Алматы және Астана алда тұр.
Шабуылдардың өсуіне байланысты зиян көлемі де артты — 16,4 млрд теңгеге жетті (алдыңғы жылмен салыстырғанда 29,2 есе көп), оның басым бөлігі мемлекеттік органдарға тиген. Қазақстан халықаралық ынтымақтастықты күшейту мақсатында киберқылмыстық әрекеттерге қарсы БҰҰ Конвенциясына қол қойған.
ҚР ҰҚК мемлекеттік органдардың ресурстарына 86,3 млн кибершабуыл мен 2156 DDoS-шабуылдың алдын алды
ҚазТАГ ҰҚК төрағасына сілтеме жасап хабарлағандай, тек 2023 жылы мемлекеттік органдардың ресурстарына 86 миллионнан астам кибершабуыл және 2000-нан астам DDoS-шабуыл жасалған. Билік қауіп-қатерлерді сәтті тоқтатқанын хабарлады, алайда бұл сандар мемлекеттік ИТ-инфрақұрылымға тұрақты қысым түсіп отырғанын және мониторинг пен қорғау жүйелерін дамыту қажеттігін көрсетеді.
https://kaztag.kz/ru/news/knb-rk-otrazil-86-3-mln-kiberatak-i-2156-ddos-atak-na-resursy-gosorganov
Google және Apple Орталық Азия елдеріндегі пайдаланушыларға киберқауіптен сақ болуға ескертті
Apple пен Google Қазақстан, Өзбекстан және Тәжікстандағы пайдаланушыларға мемлекеттік құрылымдар тарапынан бағытталған хакерлік шабуыл қаупі бар екенін хабарлады. Apple 2 желтоқсанда егжей-тегжейін көрсетпей ескертулер жіберіп, науқанның 150-ден астам елді қамтитынын атап өтті. Ал Google бір күн бұрын Intellexa Predator тыңшылық бағдарламасын қолдану арқылы жүздеген бұзу әрекеттері тіркелгенін хабарлады, оның ішінде Орталық Азия елдеріндегі аккаунттар да зардап шеккен. Google мәліметі бойынша, АҚШ санкциясындағы Intellexa әзірлеушісі шектеулерді айналып өтіп, технологиясы бұған дейін тергеулерде пайдаланылған және шенеуніктерге, оппозиция мен белсенділерге бақылау жасау үшін қолданылған. Сарапшылар белгісіз көздерден келген сілтемелерге, файлдарға және жарнамаға сақ болуды ұсынады.
ҚР ІІМ Kyzdar.net сайтына қарсы жұмыс тобы құрды
Kyzdar.net порталы Қазақстанның құқық қорғау органдары тарапынан екі жыл бойы жабуға тырысып келеді. 2023 жылы сайт әкімшілері ұсталып, мүліктері тәркіленді, ҚК-нің 309-бабы бойынша іс қозғалды. Ресурстың күнделікті табысы миллиондаған теңгеге бағаланған. Алайда сайт жаңа домендер арқылы тұрақты түрде қайта тіркеліп отыр. 2024 жылы «Киберқадағалау» жүйесі оның жүздеген айна-сілтемелерін анықтады. 2025 жылы портал жұмысын жалғастырып отыр, ал ІІМ оны толық жабу мүмкін болмағанын, тек жаңа мекенжайларды бұғаттай алатынын хабарлады.
4. Құқықтық реттеу
Қазақстанда онлайн пікір білдіру еркіндігі қалай шектеледі
Freedom House үкіметтік емес ұйымының есебіне сәйкес, әлемде интернет еркіндігі жағдайы 15 жыл қатарынан нашарлап келеді. Қазақстандағы жағдай жаһандық үрдістен көп ерекшеленбейді. Factcheck.kz редакциясы Қазақстанда желіде пікір білдіру еркіндігі қалай шектелетінін және шектеу мен реттеу арасындағы шекара қай жерде екенін зерттейді.
https://factcheck.kz/cifrovye-prava/kak-v-kazahstane-ogranichivaetsya-svoboda-vyrazheniya-onlayn/
Қазақстанда дипфейктер үшін және «Жасанды интеллекттің көмегімен жасалған» белгісінің болмағаны үшін жаза енгізілмек
2026 жылдың 18 қаңтарынан бастап Қазақстанда ЖИ туралы заңдар пакеті (2025 жылғы 17 қарашада қол қойылған) күшіне енеді, ол жасанды интеллект жүйелерін пайдаланып жасалған контент пен өнімдерді белгілеу міндетін енгізеді. Ақпараттандыру/белгілеудің болмауы үшін жаңа ӘҚБтК-ның 641-1-бабы бойынша айыппұл қарастырылған: жеке тұлғалар үшін 15 АЕК-тен бастап, ірі бизнесте 100 АЕК-ке дейін, сондай-ақ «жоғары тәуекелді» жүйелерде тәуекелдерді басқарудың болмауына жауапкершілік көзделген.
Сонымен қатар түзетулер «Масс-медиа туралы» заңға да қатысты: жасанды интеллектпен жасалған материалдарды жариялау тек ақпараттандыру ережелерін сақтаған жағдайда ғана рұқсат етіледі.
Қазақстанда дипфейктерді автоматты түрде анықтау жоспарланып отыр, деді Мәдениет және ақпарат вице-министрі Евгений Кочетов
Қазақстанда дипфейктерді анықтайтын жасанды интеллект жүйесі әзірленуде. Қазір «МЕРГЕН» платформасы жұмыс істеп, 5000-нан астам есірткі саудасымен айналысатын ресурстарды бұғаттады. Жаңа LLM-модель фейктер мен дипфейктерді тануға үйретілмек. Вице-министр Евгений Кочетовтың айтуынша, кездейсоқ бұғаттаулар күтілмейді, себебі шешімді мамандар қабылдайды. Жүйені оқыту бірнеше айға созылады.
https://kaztag.kz/ru/news/avtomaticheski-vyyavlyat-dipfeyki-sobirayutsya-v-kazakhstane
Қазақстанда жасанды интеллект туралы заң қабылданды
Заң жобасы жасанды интеллект технологияларын (жүйелерін) пайдалану бойынша біртұтас құқықтық базаны орнатуға бағытталған. Заң жобасы жеті бөлімнен және 28 баптан тұрады, олар: жасанды интеллект саласындағы құқықтық және ұйымдастырушылық реттеуді қамтамасыз ету; ашықтық пен қауіпсіздікті қамтамасыз ету; мемлекеттік органдар мен квазимемлекеттік ұйымдарда жасанды интеллект технологияларын пайдалану ерекшеліктерін айқындау; Қазақстан Республикасының үкіметіне жасанды интеллект саласындағы мемлекеттік саясатты қалыптастыруда кеңейтілген өкілеттіктер беру; сондай-ақ жасанды интеллект саласындағы қатынастар субъектілерінің құқықтары мен міндеттерін нақтылау мәселелерін қамтиды.
Заң 2025 жылғы 17 қарашада қол қойылып, 2026 жылғы 18 қаңтардан бастап күшіне енеді.
Заң бар, платформа жоқ: Қазақстанда медиажүйенің іске қосылуы неге кешігіп отыр
Қазақстанда 2024 жылдан бастап «Баспа және масс-медиа туралы» заң күшінде болса да, оның негізгі элементі — аккредитациялар беріліп, гранттар бөлінетін біртұтас медиаплатформа әлі іске қосылған жоқ. Себебі — қаржыландырудың болмауы. Әзірге билік «мәселені қарастырамыз» деп уәде берсе, сарапшылар жүйенің тиімділігінен күмәнданады және мемлекеттік ақпараттық саясаттағы ашықтық мәселелерінің шешілмегенін атап көрсетеді. Ал ақпарат министрі Аида Балаева заң медиа саласы үшін маңызды қадам болды деп сенімді түрде мәлімдеді.
Қазақстан әлеуметтік желілерді қатаң бақылауға алады – жаңа заң жобасы не енгізетінін тармақтар бойынша түсіндіреміз
Қазақстан әлеуметтік желілер мен онлайн платформалар үшін жаңа қатаң ережелер әзірлеуде. Meta, Google сияқты компанияларға елде офис ашу және «заңсыз» контентті жылдам жою міндеттелуі мүмкін. 16 жасқа дейінгі балаларға әлеуметтік желілерге тіркелуге тыйым салу жоспарлануда, ал 5 мыңнан астам жазылушысы бар аноним авторлар өз тұлғасын ашуға мәжбүр болуы мүмкін. Қарғыс сөздер, қорлау және рұқсатсыз басқа адамның фотосуреттерін жариялау үшін айыппұлдар көзделген. Онлайн-кинотеатрлар өз контентін лицензиялап, бақылауға алу мүмкіндігіне ие болуы мүмкін. Сарапшылар бұл цензураға, ірі платформалардың кетуіне және интернет еркіндігінің шектелуіне әкелуі мүмкін деп ескертеді. Билік шаралардың қауіпті контентке қарсы күрес үшін қажет екенін атап отыр.
Қазақстанда «ЛГБТ насихатын» тыйуға қатысты заң қабылданды
Құжат тоғыз заңға түзетулер енгізеді, олардың үшеуіне сәйкес тыйым туралы тармақтар қосылған. Заңға сәйкес, бұзушылық контентті БАҚ пен әлеуметтік желілерде орналастыру және тарату үшін жауапкершілік қарастырылған. Бұзушылық үшін айыппұл мөлшері 20 ең төменгі есептік көрсеткішке тең (86 500 теңге, 146 евродан астам). Қайталанған жағдайда айыппұл ұлғаюы немесе әкімшілік қамауға алу мерзімі 10 күнге дейін белгіленуі мүмкін.
https://www.dw.com/ru/v-kazahstane-odobrili-zakon-o-zaprete-propagandy-lgbt/a-75343438
Қазақстанның жаңа Конституциясы жобасында сөз бостандығы мен бейбіт жиналыстарға шектеулерді кеңейту ұсынылуда
Жаңа Конституция жобасында сөз бостандығы мен бейбіт жиналыстарға қосымша шектеулер енгізу жөніндегі түзетулер қарастырылуда: пікір білдіру адамның қадір-қасиеті мен абыройына, рухани-моральдық құндылықтарға және қоғамдық тәртіпке әсер етпеуі керек деп бекіту ұсынылады; зорлық-зомбылықты, соғысты және алауыздықты насихаттауға тыйымдар кеңейтіледі; митингілерді шектеуге конституциялық құрылымды және ұлттық қауіпсіздікті қорғау негіздері қосылады. Сонымен қатар цензураға қатысты конституциялық тыйым сақталатыны атап көрсетіледі.
5. Сот прецеденттері
Конституциялық сот Қазақстандағы интернетті өшіру заңдылығын тексеруі тиіс
Еуразиялық Цифрлық қорының командасы Конституциялық сотқа «Байланыс туралы» заңның 41-1-бабын талқылау үшін жүгінді. Сарапшылардың пікірінше, бұл бап интернетті ашық процедурасыз және сот бақылауынсыз жапуға мүмкіндік береді, бұл конституциялық ақпаратқа қол жеткізу және пікір білдіру еркіндігі құқықтарын бұзуы мүмкін. Сот практикасын талдау және құқық қорғаушылармен кеңесуден кейін Қор соттан осы баптың конституциялыққа сәйкестігін және пропорционалдылық принципіне үйлесімділігін тексеруді сұрап отыр.
Алматыда блогер және журналист Мирболат Мырзатайұлы ұлтаралық араздықты қоздыру ісі бойынша ұсталды
Алматыда блогер және журналист Мирболат Мырзатайұлы әлеуметтік, ұлтаралық немесе діни араздықты қоздыру ісі бойынша ұсталды (ҚК-нің 174-бабы). Бұл туралы Азаттық (RFE/RL қазақ редакциясы) хабарлады.
Баннерлі демократия: Сенат журналистерді «резервацияға» қалай жіберді
Қазақстандық Сенатта журналистер үшін жаңа ережелер енгізілді — енді пікірлер тек арнайы баннерлер алдында жазылады. Депутаттар лифтке асығады, баспасөз қызметі күзетші рөлін атқарады, ал қоғам маңызды және ыңғайсыз сұрақтарға жауапсыз қалады.
Sotreport.kz іскерлік абыройды қорғау ісін жеңді
Астанадағы сот ТОО «СпецТрейдТМ»-ның 2025 жылғы 27 қаңтардағы жарияланымды жалған деп танып, материалды жою және шамамен 59 млн теңге өндіру туралы талаптарын қанағаттандырмады. Сот мақаладағы деректердің құжаттармен расталғанын анықтады; шешім әлі күшіне енген жоқ.
Құқық қорғаушыны әлеуметтік желілерде жалған ақпарат таратты деп айыптап, айыппұл салынды
Павлодар әкімдігі құқық қорғаушы Евгений Хабаровқа Instagram-дегі сторис үшін полицияға арыз берді. Онда Хабаров митинг өткізуге бас тартудың себебін қате көрсеткен. Хабаров дереу қатесін түзеткенімен, әкімдік оны «мемлекеттік органның беделіне нұқсан келтіретін» жалған ақпарат таратты деп айыптады. Полиция ӘҚБтК-ның 456-2-бабының 3-бөлімі бойынша хаттама құрды, айыппұл мөлшері — 78 640 теңге. Алғашында іс материалдарына тек бірінші сторис қоса берілген, түзетілген хабар кейін қосылды. Tauan қоры әкімдіктің бас тартуы түсініксіз болғанын, ал Хабаров бұған дейін де шенеуніктер мен полиция тарапынан қысымға ұшырағанын атап өтті. Сот 1 желтоқсанға белгіленген.
«Орда» басылымының бас редакторы Гульнара Бажкеноваға бірнеше қылмыстық іс қозғалды
Алматы полициясы Бажкенованың кейбір жарияланымдарын тексеріп жатыр, олардың пікірінше, онда алдын ала жалған ақпарат таралған — қызметкердің пара алу ісі бойынша ұсталғаны және мүлік дауының егжей-тегжейлері туралы, бұл арыз берушілердің іскерлік беделіне зиян келтірген деп саналады. Бажкенованың тұрғылықты және жұмыс орнына тінту жүргізіліп, құрылғылар мен материалдар тәркіленуде, сондай-ақ оның өткен жылдардағы басқа жарияланымдары тексерілуде. Тергеу әлі жалғасып жатыр.
https://kaztag.kz/ru/news/srazu-neskolko-ugolovnykh-del-zaveli-na-bazhkenovu-vedutsya-obyski
ҚазТАГ басшыларына қатысты қылмыстық іс қозғалды
ҚазТАГ басшылары Әсет Матаев пен Әмір Қасеновқа Freedom Finance компаниясының арызы бойынша қылмыстық іс қозғалды. Адвокаттардың айтуынша, тергеу кезінде ауыр бұзушылықтар жасалған: олар күдікті деп танылған кезде қатысу мүмкіндігі берілмеген, іс және сараптамалар жасырылған, ал тергеуші өз әрекетін басшылықтың нұсқауы бойынша жүзеге асыратынын мойындаған. ҚазТАГ бұл әрекеттерді сайлау алдындағы қысым деп есептейді және Freedom Finance арқылы миллиондаған долларды шығару және санкцияларды айналып өту схемалары туралы әңгімелерді жариялап, материалдарды елшіліктер мен мемлекеттік органдарға жолдаған. Матаев пен Қасенов 9 желтоқсанда тергеуге шақырылған.
https://kaztag.kz/ru/news/na-rukovoditeley-kaztag-vozbuzhdeno-ugolovnoe-delo
Сот журналист Кирилл Павловқа қатысты әкімшілік істі тоқтатты
Сот ауыл шаруашылығы министрлігі дрондарды сатып алу туралы жарияланымға байланысты Кирилл Павловқа қатысты әкімшілік істі жарамдылық мерзімінің өтуіне байланысты тоқтатты. Іс ТОО Sunkar Eavision International тарапынан басталған, дегенмен материалда мемлекеттік сатып алу сайтының ресми бұйрығы дәлме-дәл дәйексөз ретінде келтірілген, ал министрлік өкілдері дәйексөздің дұрыс екенін растаған. Хаттама кешігіп рәсімделіп, Павловқа жеке тұлға ретінде берілген. Журналист сот шешімін әлеуметтік желілерде жариялап, құқық қорғаушыларға, әріптестеріне және Құқықтық медиа-орталыққа алғысын білдірді, деп хабарлайды Exclusive.kz.
https://exclusive.kz/sud-prekratil-administrativnoe-delo-v-otnoshenii-zhurnalista-kirilla-pavlova/
Қазақстанда БАҚ-қа жаңа деңгейдегі қысым: сот сайтының жарияланымы үшін шартты жаза
Қазақстандағы сот журналист Олег Гусевті «Кенжехан» базары төңірегіндегі қақтығыс туралы жарияланым үшін шартты жазаға кесті және оған үш жыл бойы кәсібімен айналысуға тыйым салды. Сот ашық деректерді қолдануды заңсыз деп таныған. Бұл шешім сарапшылар тарапынан қатты сынға ұшырады: олар үкімді пропорционалсыз және қауіпті прецедент деп санап, журналистерге қысымды күшейтетін және медиа ортада өзін-өзі цензуралау қаупін арттыратынын атап көрсетеді.
14 қаңтарда Астананың әкімшілік сотының апелляциялық коллегиясы бірінші инстанцияның шешімін қалдырып, Қазақстан СІМ-нің «Азаттық радиосының» жеті журналистіне аккредитация беруден бас тартуының заңдылығын таныды. Бұл шешімге қорғаушы тараптың СІМ өтініштерді қарауды созғаны және журналистерді алдымен аккредитациясыз жұмыс істеуге мәжбүрлегенін, кейін оны бас тартудың негізі ретінде пайдаланғанын айтады деген дәлелдеріне қарамастан қабылданды. Сотта барлық тілшілер Қазақстан азаматтары екені, «Азаттық радиосы» 1993 жылдан бері ресми тіркелген және аккредитацияланғаны атап өтілді. Халықаралық ұйымдар бұл әрекеттерді тәуелсіз БАҚ-қа қысым ретінде бағалады. Сол күні СІМ басқа 11 журналистің аккредитациясын алты айға ұзартты, ал тоғыз тілшінің істері әлі сотта қаралуда.
